Sürekli erteliyor ve hiçbir şey yapmak istemiyorsanız dikkat! – Sağlık Haberleri

Kış aylarında gün ışığının kısalması ve hava sıcaklıklarının düşmesi, açık alan aktivitelerinin azalmasına yol açıyor. Klinik psikolog Burçin Deniz, bu çevresel değişikliklerin bireyin günlük yaşamındaki keyif verici dış uyarıcıları sınırladığını belirtiyor. Dış pekiştireçlerin azalması, bireyi kademeli olarak davranışsal bir geri çekilmeye iter; etkileşim azaldıkça yaşamdan alınan tatmin düşer ve bu durum çökkün duygulanımı besleyen bir ortam yaratır.

Mevsimsel yavaşlamanın getirdiği ilk halsizlik veya isteksizlik duygusu karşısında “Neden böyle hissediyorum?” gibi sorulara aşırı odaklanmak, ruminasyon mekanizmasını tetikler. Bu süreç, zihni çözümsüz bir döngüye sürükleyerek eylemsizliği pekiştirir. Yaz aylarında yüksek düzeyde dış pozitif pekiştireç bulunurken, sonbahar ve kış dönemlerinde rutinler bu alanı doldurur ve olumsuz otomatik düşünceler daha kolay tetiklenir.

Aynı zamanda, mevsim geçişlerinde artan uyku ihtiyacı, karbonhidrat ağırlıklı beslenme isteği ve sosyal izolasyon, kendi içinde büyüyen bir kısır döngü oluşturur. Enerji seviyesi düştükçe evde kalma eğilimi artar; dış dünyadan sağlanan pozitif pekiştireçler azalır ve zihnin “ödül” mekanizması yetersiz kalır. Bu durum, yorgunluk ve isteksizlik hissini hafifletmek yerine pekiştirerek ruh halindeki dönemsel yavaşlamayı büyütür.

Bu süreç haftalarca süren ve derinleşen bir çökkünlük haline geldiğinde, önceden keyif alınan aktivitelere karşı tam bir ilgisizlik ve belirgin işlevsellik kaybı görülebilir. Burçin Deniz, iki haftadan uzun süren isteksizlik, çökkünlük ve enerji kaybı günlük işlevselliği önemli ölçüde kısıtlıyorsa mutlaka uzman desteğine başvurulması gerektiğini vurguluyor.