Türkiye yanıyor… Her yaz olduğu gibi bu yazda alevlerin acı yüzüyle karşı karşıyayız. Özellikle Ege ve Akdeniz bölgelerimiz başta olmak üzere, ülkenin dört bir yanından peş peşe orman yangını haberleri geliyor. Alevler evleri, ormanları, canlıları küle çeviriyor. Ama asıl tehlike gözle görünen ateş değil! Uzmanlar, yangının görünmeyen yüzüne dikkat çekiyor. O duman… İşte asıl korkulması gereken o.
Göğüs Hastalıkları Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Berivan Usta’dan çok kritik açıklamalar geldi. Hocamız diyorki yangınlar sadece doğayı tahrip etmekle kalmıyor, koca bir halk sağlığı krizine dönüşüyor. Düşünün, alevlerin yaydığı duman rüzgarında etkisiyle kilometrelerce öteye taşınıyor. Yerleşim yerlerine kadar ulaşıyor. Kül bulutları, zehirli partiküller… Hepsi evimizin içine kadar giriyor. Bu durum günlük yaşamı ciddi şekilde tehdit ediyor.
Peki bu dumanın içinde ne var? Dr. Usta’ya göre durum hiç iç açıcı değil. Mikroskobik parçacıklar, uçucu organik bileşikler, ağır metaller… Karbonmonoksit gibi son derece zararlı gazlar ve kanserojen maddeler. Yani zehir zıkkım her şey var. “Çıplak gözle göremeyiz” diyor uzman, “ama bu zehirli partiküller solunum yoluyla akciğerlerimizin en derin noktasına kadar iniyor. Oradan kana karışıyor.” Dahası var; bu zehirli maddeler içme sularına ve ekinlere de bulaşıyor. Yani zincirleme bir risk oluşturuyor. İnanır mısınız, yediğimiz ekmeğe, içtiğimiz suya kadar işliyor tehlike.
Bu süreçten en çok kimler etkileniyor dersiniz? Çocuklar, yaşlılar ve kronik hastalığı olanlar. Uzmanımızın dediğine göre bu gruptakilerde aniden gelişen ciddi solunum yolu problemleri yaşanabiliyor. Kronik rahatsızlıklar tetikleniyor. Ama sakın “Ben sağlıklıyım, bana bir şey olmaz” demeyin. Çünkü sağlıklı bireyler bile baş ağrısı, göz yanması ve boğaz tahrişi gibi şikayetlerle hastanelik olabiliyor. Hele birde KOAH, astım, bronşit, akciğer yetmezliği gibi rahatsızlıklarınız varsa… Alerjik bünyeliyseniz, çocuksanız ya da yaşlıysanız… O zaman süreç gerçekten hayati risk barındırıyor.
Peki ne yapacağız? Dr. Öğr. Üyesi Berivan Usta, yangın bölgelerinde yaşayan vatandaşların alması gereken hayati önlemleri tek tek sıraladı. Bakın bu öneriler gerçekten önemli. Herkesin kulağına küpe olmalı.
EVİNİZİ KALE GİBİ KORUYUN
Dumanın yoğun olduğu saatlerde kesinlikle dışarı çıkılmayacak. Evdeysek kapı ve pencereleri sıkıca kapatacağız. Kapı altlarına nemli havlular koyacağız. Hava akımını tamamen keseceğiz. Evinizde HEPA filtreli hava temizleme cihazı varsa ne iyi… Onu yüksek kademede çalıştırın. Klimanız varsa dışarıdan taze hava almayın, iç sirkülasyon modunda kullanın. Evinizi havalandırmak için dışarıdaki havanın nispeten temizlendiği kısa saatleri kollayın.
MASKE SEÇİMİ HAYAT KURTARIR
Dışarı çıkmak zorundaysanız aman dikkat! Standart cerrahi maskeler veya bez maskeler bu dumanda işe yaramaz. Tamamen yetersiz kalıyor. N95, FFP2 veya FFP3 gibi profesyonel maskeler kullanmalısınız. Maskenin yüze tam oturması şart. Kenarlardan hava sızmamalı. Maske bulamadınız diyelim… O zaman kalın bir bezi ya da havluyu nemlendirin, ağzınızı ve burnunuzu sıkıca kapatın. Ama en garantisi evde kalmak.
KRONİK HASTALAR DİKKAT!
Astım, KOAH ve benzeri akciğer rahatsızlığı olanlar… Doktorunuzun verdiği inhaler, sprey, nebulizatör ne varsa… İlaçlarınızı asla aksatmayın. Nefes darlığı, şiddetli öksürük, göğüs ağrısı veya hırıltı hissederseniz.. Vakit kaybetmeden en yakın sağlık kuruluşuna başvurun. Sakın “idare eder” demeyin, ihmal etmeyin.
BOL BOL SIVI TÜKETİN
Yangın dumanı boğazda ve solunum yollarında ciddi kuruluğa neden oluyor. Tahriş, yanma hissi… Bol su ve bitki çayları için. Bu sayede solunum yollarınızın mukozası nemli kalır. Vücudun doğal savunma mekanizmaları çalışır ve toksinler daha hızlı atılır. Yani su içmek bu dönemde sandığınızdan daha önemli.
Neyse, devam edelim… Dr. Usta son olarak panik yapmamak gerektiğinin altını çizdi. Bilinçli hareket etmek şart. Yetkili kamu kurumlarının resmi açıklamaları, hava kalitesi uyarıları ve acil durum duyuruları yakından takip edilmeli. Tahliye kararı alınan bölgeler var. Buralarda oturanlar uyarılara uyup derhal bölgeyi terk etmeli. Çünkü hiçbir eşya, hiçbir mülk bir insan hayatından daha değerli değildir. Bunu hiçbir zaman unutmayalım.
Görünen o ki alevlerle mücadelemiz daha uzun süre devam edecek gibi… Ozellikle sıcaklıkların arttığı şu günlerde herkesin daha dikkatli olması gerekiyor. Doğayı korumak, yangın çıkmasını önlemek hepimizin görevi. Bakalım yetkililer bu yangınlara karşı daha etkili bir önlem alabilecek mi? Gelişmeleri takip ediyoruz…
Kaynak: Orijinal Haber
